Co to jest?

​Mindfulness - inaczej uważność (uważna obecność) to świadomość wyłaniająca się w wyniku kierowania uwagi w sposób celowy i nieosądzający na chwilę bieżącą (Jon Kabat-Zinn).

Oznacza przyjmowanie postawy otwartości i bycie obecną/ym wobec tego, co pojawia się z chwili na chwilę.

Formalna praktyka uważności polega na wykonywaniu ćwiczeń takich jak: świadomość oddechu, skanowanie ciała, uważny ruch, medytacja siedząca. Praktyka nieformalna natomiast, polega na świadomym przeżywaniu chwili po chwili; na przytomnym uczestniczeniu w tym, co się wydarza. 

Jak to działa?

Umysł najczęściej przebywa w przeszłości lub przyszłości: rozpamiętuje, wspomina, planuje, fantazjuje. Myję zęby i myślę o tym, ile czeka mnie zadań do wykonania, rozmawiam z kimś i myślę o zdarzeniu sprzed wczoraj, jestem na wakacjach i myślę o powrocie do pracy. Umysł najrzadziej spotkać można "tu i teraz" - w kontakcie z chwilą bieżącą. Przyglądając się jego pracy, dostrzegamy także, że większość naszych reakcji na rozmaite doświadczenia to reakcje automatyczne. Praktyka uważności pokazuje drogę zamieniania automatycznej reakcji na świadomą odpowiedź. Uczymy się tego za pomocą powrotu do zmysłów, przytomnego obserwowania odczuć w swoim ciele, myśli i emocji.  

Jakie są z tego korzyści?

Wśród korzyści płynących z praktykowania uważności można wymienić:​

  • Poczucie wewnętrznego osadzenia i stabilności.

  • Lepsze radzenie sobie z przykrymi emocjami, bólem oraz sytuacjami trudnymi.

  • Wzmocnienie siły koncentracji. 

  • Większa życzliwość i współczucie wobec siebie i innych.

  • Rozwijanie umiejętności bycia obecną/ym "tu i teraz".

  • Większa akceptacja siebie i tego, co nas spotyka.

Skąd to wiemy?

Badania naukowe prowadzone od końca lat 70. pokazują, że praktyka mindfulness m. in. zwiększa skuteczność radzenia sobie ze stresem i bólem, poprawia koncentrację, podnosi zdolność samoregulacji emocjonalnej, pomaga zapobiegać nawrotom depresji, może być wsparciem w leczeniu zaburzeń odżywiania oraz PTSD, podnosi samokontrolę agresywnych zachowań oraz wspiera radzenie sobie z lękiem, by wymienić tylko niektóre.

Strona The American Mindfulness Research Association (AMRA) to źródło, z którego można zaczerpnąć najświeższe informacje na temat najnowszych badań prowadzonych w obszarze mindfulness.

Mindfulness i mózg

Badania nad uważnością prowadzone są w odniesieniu do neuroplastyczności, która oznacza niezwykłą zdolność mózgu do zmieniania się pod wpływem doświadczeń, na które jest on eksponowany.

Okazuje się, że trening uważności aktywizuje funkcjonowanie części mózgu odpowiedzialnych m. in. za regulację emocjonalną, podejmowanie decyzji (kora przedczołowa/prefrontal cortex), oraz zapamiętywanie i uczenie się (hipokamp/hippocampus). "Wycisza" natomiast, te części mózgu, które odpowiadają za pobudzanie gwałtownych i trudnych emocji takich jak strach czy złość (ciało migdałowate/amigdala). 

© 2019 Pracownia Redukcji Stresu Marta Znaniecka